Gerekçeli Karar
Mahkeme davayı sonuçlandırdı ve neden böyle karar verdiğini yazdı. Karara karşı kanun yoluna gitmek için süre bu belgenin tebliğiyle başlar.
Bu belge ne?
Gerekçeli karar, mahkemenin davayı sonuçlandıran hükmünü ve bu hükme nasıl ulaştığını açıklayan belgedir (HMK m. 297; CMK m. 230-232). Duruşmada kısa karar (tefhim) açıklandıktan sonra gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir; hukuk davalarında yalnızca hüküm sonucu tefhim edilmişse gerekçeli kararın bir ay içinde yazılması gerekir (HMK m. 294/4).
Belgede “DAVA”, “CEVAP”, “DELİLLER VE GEREKÇE” ve “HÜKÜM” bölümleri bulunur. Hukuk davasında hüküm fıkrasında “davanın kabulüne / kısmen kabulüne / reddine”, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti; ceza davasında “mahkûmiyet”, “beraat”, “hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)”, “düşme” gibi sonuçlar yer alır.
Hüküm fıkrasının sonunda kanun yolunun açık mı, kapalı mı (kesin) olduğu ve süresi yazılır (HMK m. 297/1-ç; CMK m. 232/6): “kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yolu açık olmak üzere” gibi.
Sizin için ne anlama geliyor?
Karar lehinize ise karşı tarafın istinaf edip etmediğini takip edin; karşı taraf istinaf ederse istinaf dilekçesi size tebliğ edilir ve iki hafta içinde cevap verebilirsiniz. Para alacağına ilişkin kararlar kural olarak kesinleşmeden de icraya konabilir; karşı taraf icrayı durdurmak için teminat yatırıp tehir-i icra kararı alabilir (İİK m. 36).
Karar aleyhinize ise istinaf süresi gerekçeli kararın size tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345; CMK m. 273/1). İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir ve harç yatırılır (HMK m. 344). Ceza davalarında 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için süre iki hafta ve gerekçeli kararın tebliğinden başlar; daha eski kararlarda 7 gün / tefhim kuralı geçerli olabilir (7499 s.K.).
Bazı kararlar kesindir: her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki alacak davaları (HMK m. 341/2), belirli ceza miktarlarının altındaki hükümler (CMK m. 272/3). Hüküm fıkrasında “kesin olmak üzere” yazıyorsa istinaf yolu kapalıdır; yalnızca sınırlı hâllerde başka yollar düşünülebilir.
İstinaf sonrası bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de iki haftadır (HMK m. 361; CMK m. 291); ancak temyiz edilebilir kararlar sınırlıdır (HMK m. 362; CMK m. 286).
Hangi süre işliyor?
- HesaplaHukuk davası: gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf.HMK m. 345
- HesaplaCeza davası: gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf (01.06.2024 sonrası kararlar).CMK m. 273/1
- Hesaplaİş mahkemesi kararı: tebliğden itibaren 2 hafta (adli tatil uzatması yok).7036 s.K. m. 7/3; HMK m. 345
- HesaplaBölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz: 2 hafta.HMK m. 361; CMK m. 291
Süreler tebliğ tarihinden işler; tebliğ günü sayılmaz, son gün tatile denk gelirse izleyen iş gününe uzar. Hesaplayıcı adli tatil ve e-tebligat kurallarını da uygular.
Şimdi ne yapmalı?
- 1
Önce hüküm fıkrasını okuyun: ne karar verildi, kanun yolu açık mı, süresi ne? Sonra gerekçeyi okuyup mahkemenin hangi delile neden değer verdiğini anlayın.
- 2
Tebliğ tarihini belirleyin ve süreyi hesaplayın; adli tatile denk gelen HMK süreleri 7 Eylül'e, CMK süreleri 3 Eylül'e uzar (iş davalarında uzatma yoktur).
- 3
İstinaf edecekseniz dilekçeyi kararı veren mahkemeye süresinde verin, harç ve gider avansını yatırın; dilekçede hangi noktaların hatalı olduğunu somut olarak yazın (HMK m. 342).
- 4
Para borcuna hükmedilmişse ve istinaf ediyorsanız icrayı durdurmak için teminat karşılığı tehir-i icra talebini değerlendirin (İİK m. 36).
- 5
Karar lehinizeyse kesinleşme şerhi veya icra için gerekli belgeleri UYAP üzerinden takip edin.
Sık yapılan hatalar
- Süreyi duruşmadaki kısa karar (tefhim) tarihinden değil, gerekçeli kararın tebliğinden hesaplamamak: hukuk davalarında süre tebliğle başlar; ceza davalarında 2024 öncesi kararlar için tefhim kuralı geçerli olabilir.
- “Kesin” ibaresini görmezden gelip istinaf harcı yatırmak: kesin kararlara karşı istinaf başvurusu reddedilir.
- İstinaf dilekçesini bölge adliye mahkemesine göndermek: dilekçe kararı veren ilk derece mahkemesine verilir.
- Karar kesinleşmeden icraya konamayacağını sanmak: para alacaklarında icra için kesinleşme aranmaz.
İlk derece hukuk mahkemesi kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesine yapılacak istinaf başvurusu için HMK m. 342'deki unsurları içeren dilekçe; davacı veya davalı vekilleri için.
Belgede geçen ifadeler
Bu tür belgelerde sık görülen başlık ve cümleler; elinizdeki belgeyle karşılaştırın.
Dayanak mevzuat
- 6100 s. HMK m. 294-303, 341-346, 350, 361-362
- 5271 s. CMK m. 223, 230-232, 272-273, 286, 291
- 2004 s. İİK m. 36
Güncel metinler için mevzuat.gov.tr'ye bakın; parasal sınırlar her yıl değişir.
Sık sorulan sorular
Hukuk davalarında istinaf süresi kararın usulüne uygun tebliğiyle başlar; UYAP'ta görmek tebligat sayılmaz. Ancak tebligat gelmeden istinaf dilekçesi vermek mümkündür ve süreyi kaçırma riskini ortadan kaldırır.
Süre bölge adliye mahkemesinin iş yüküne göre değişir. Para alacağına ilişkin kararlar istinafa rağmen icra edilebilir; icrayı durdurmak için teminat yatırıp tehir-i icra kararı almak gerekir (İİK m. 36). Aile hukuku ve taşınmazın aynına ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez.
İstinaf sisteminde karar düzeltme yolu kaldırılmıştır. Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı şartları varsa temyiz, kesinleşmiş kararlara karşı ise yalnızca yargılamanın yenilenmesi gibi olağanüstü yollar söz konusu olabilir.
İlgili belgeler
Hukuki tavsiye değildir. Bu rehber kanun metinlerine dayanan genel bilgilendirmedir; süreler ve sonuçlar somut olaya, tebligatın usulüne ve mahkeme uygulamasına göre değişebilir. Belgeyi alır almaz bir avukata danışın; gelir durumunuz uygunsa baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
AwuCat bağımsız bir yazılımdır; T.C. Adalet Bakanlığı veya UYAP ile resmi bir bağlantısı yoktur. "UYAP" ilgili hak sahibinin tescilli markasıdır ve yalnızca dosya uyumluluğunu belirtmek için anılır.
Diğer belgeler: Tebligat ve Tebliğ Mazbatası (e-Tebligat dahil) · Ödeme Emri (İlamsız İcra Takibi) · Ödeme Emri (Kambiyo Senedi: Çek, Bono, Senet) · İcra Emri (İlamlı İcra Takibi) · Haciz İhbarnamesi (89/1, 89/2, 89/3) · Dava Dilekçesi Tebliği (Size Dava Açıldı) · Tensip Zaptı (Tensip Tutanağı) · Duruşma Günü Tebliği (Davetiye / Çağrı Kâğıdı) · Bilirkişi Raporu Tebliği · İstinaf / Temyiz Dilekçesi Tebliği (Karşı Taraf Kanun Yoluna Gitti) · İddianame ve Kovuşturmaya Çağrı · Uzlaşma (Uzlaştırma) Daveti ve Teklifi · Trafik Cezası Tutanağı ve İdari Yaptırım Kararı · Tüketici Hakem Heyeti Kararı