İddianame ve Kovuşturmaya Çağrı
Savcılık hakkınızda kamu davası açtı ve mahkeme iddianameyi kabul etti. Artık “sanık” sıfatıyla duruşmaya çağrılıyorsunuz; savunma için hazırlanma zamanı.
Bu belge ne?
İddianame, Cumhuriyet savcısının soruşturma sonunda yeterli şüphe gördüğü bir suç için mahkemeden yargılama yapılmasını istediği belgedir (CMK m. 170). İçinde şüphelinin kimliği, müdafii, mağdur/müşteki, isnat edilen suç ve sevk maddeleri (TCK maddeleri), suç tarihi ve yeri, deliller ve olayın anlatımı bulunur.
Mahkeme iddianameyi 15 gün içinde inceler; eksikse savcılığa iade eder, değilse kabul eder ve kovuşturma başlar (CMK m. 174-175). Kabulle birlikte “şüpheli” artık “sanık” olur ve mahkeme tensip zaptı düzenleyerek duruşma gününü belirler.
İddianame, sanığa çağrı kâğıdıyla tebliğ edilir; tebliğ ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m. 176). Belirli suçlarda mahkeme basit yargılama usulü uygulayabilir: bu hâlde iddianame ile birlikte 15 gün içinde yazılı savunma vermeniz istenir ve duruşma yapılmadan karar verilebilir (CMK m. 251).
Sizin için ne anlama geliyor?
İddianame bir mahkûmiyet değildir; savcılığın iddiasıdır. Masumiyet karinesi devam eder; mahkeme delilleri duruşmada tartışarak beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da düşme kararı verir (CMK m. 223).
Müdafi hakkınız vardır: her aşamada bir avukattan yararlanabilirsiniz; avukat tutamıyorsanız baro tarafından atanmasını isteyebilirsiniz. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda, 18 yaşından küçük, sağır-dilsiz veya kendini savunamayacak durumdakiler için müdafi atanması zorunludur (CMK m. 150).
Dosyayı inceleme ve belgelerden örnek alma hakkınız vardır (CMK m. 153). Tanık veya bilirkişi çağrılmasını ve delil toplanmasını duruşma gününden en az beş gün önce dilekçeyle isteyebilirsiniz (CMK m. 177). Duruşmada sorgunuz yapılır (CMK m. 191); susma hakkınız vardır (CMK m. 147).
Duruşmaya gelmemenin sonuçları vardır: mazeretsiz gelmeyen sanık zorla getirilebilir veya hakkında yakalama emri çıkarılabilir (CMK m. 193, 199). Basit yargılamada ise 15 günlük yazılı savunma süresini kaçırmak, dosyanın savunmanız olmadan karara bağlanmasına yol açabilir.
Hangi süre işliyor?
- HesaplaBasit yargılama usulünde iddianamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde yazılı savunma.CMK m. 251/2
- Duruşma: çağrı kâğıdındaki gün; tebliğ ile duruşma arasında en az 1 hafta olmalı.CMK m. 176/4
- HesaplaTanık, bilirkişi ve delil toplanması talebi: duruşmadan en az 5 gün önce.CMK m. 177
- HesaplaKarara karşı istinaf: gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.CMK m. 273/1
Süreler tebliğ tarihinden işler; tebliğ günü sayılmaz, son gün tatile denk gelirse izleyen iş gününe uzar. Hesaplayıcı adli tatil ve e-tebligat kurallarını da uygular.
Şimdi ne yapmalı?
- 1
İddianameyi baştan sona okuyun: hangi eylem, hangi TCK maddesiyle suçlanıyorsunuz, hangi deliller sayılıyor, mağdur kim? Cezanın alt-üst sınırını sevk maddesinden öğrenin.
- 2
Bir avukatla görüşün; imkânınız yoksa mahkemeden veya barodan müdafi atanmasını isteyin (CMK m. 150).
- 3
Lehinize delilleri (mesajlar, kamera kayıtları, belgeler, tanıklar) toplayın; tanıkların çağrılması için duruşmadan en az 5 gün önce dilekçe verin.
- 4
Basit yargılama uygulanıyorsa 15 gün içinde yazılı savunmanızı, delillerinizi ekleyerek mahkemeye sunun; duruşma açılmasını da talep edebilirsiniz.
- 5
Duruşmaya kimlikle ve zamanında gidin; mazeretiniz varsa belgesiyle önceden bildirin. Duruşmada susma hakkınız olduğunu ve söylediklerinizin tutanağa geçtiğini unutmayın.
Sık yapılan hatalar
- İddianameyi kesin karar sanıp savunma hazırlamamak: dava yeni başlıyor, savunma esastır.
- Duruşmaya gitmemek: zorla getirme ve yakalama kararı riski doğar.
- Basit yargılamada 15 günlük yazılı savunma süresini kaçırmak: dosya savunmasız karara bağlanabilir.
- Mağdurla temasa geçip “uzlaşmaya” çalışmak: uzlaştırma, resmî uzlaştırmacı aracılığıyla yürür; doğrudan temas yanlış anlaşılabilir.
- Belgeleri sosyal medyada veya tanımadığınız sitelerde paylaşmak: iddianame kişisel veri içerir; UDF dosyasını cihazınızda açın.
Dava veya icra dosyasını incelemek ve dosyadaki belgelerin onaylı suretlerini almak isteyen taraflar ve avukatları için mahkemeye sunulacak talep dilekçesi.
Belgede geçen ifadeler
Bu tür belgelerde sık görülen başlık ve cümleler; elinizdeki belgeyle karşılaştırın.
Dayanak mevzuat
- 5271 s. Ceza Muhakemesi Kanunu m. 147, 150, 153, 170-177, 191-199, 223, 250-251, 273
Güncel metinler için mevzuat.gov.tr'ye bakın; parasal sınırlar her yıl değişir.
Sık sorulan sorular
İddianamenin kabulü tek başına tutuklama demek değildir. Tutuklama, ayrı şartlara bağlı bir koruma tedbiridir (CMK m. 100) ve çoğu davada uygulanmaz. Duruşmalara katılmak ve adres bilgisini güncel tutmak, zorla getirme ve yakalama riskini azaltır.
Mahkemeden veya barodan müdafi atanmasını isteyebilirsiniz; bazı hâllerde atama zorunludur (CMK m. 150). Baro tarafından atanan müdafi için ücret istenmez; ancak mahkûmiyet hâlinde bazı giderler yargılama gideri olarak yükletilebilir.
Belirli hafif suçlarda mahkemenin duruşma yapmadan, tarafların yazılı beyanlarına ve dosyaya göre karar vermesidir (CMK m. 251). Size iddianame ile birlikte 15 gün içinde yazılı savunma vermeniz için bildirim yapılır; mahkûmiyet hâlinde ceza dörtte bir oranında indirilir. Karara karşı itiraz edilirse duruşma açılır.
İlgili belgeler
Hukuki tavsiye değildir. Bu rehber kanun metinlerine dayanan genel bilgilendirmedir; süreler ve sonuçlar somut olaya, tebligatın usulüne ve mahkeme uygulamasına göre değişebilir. Belgeyi alır almaz bir avukata danışın; gelir durumunuz uygunsa baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
AwuCat bağımsız bir yazılımdır; T.C. Adalet Bakanlığı veya UYAP ile resmi bir bağlantısı yoktur. "UYAP" ilgili hak sahibinin tescilli markasıdır ve yalnızca dosya uyumluluğunu belirtmek için anılır.
Diğer belgeler: Tebligat ve Tebliğ Mazbatası (e-Tebligat dahil) · Ödeme Emri (İlamsız İcra Takibi) · Ödeme Emri (Kambiyo Senedi: Çek, Bono, Senet) · İcra Emri (İlamlı İcra Takibi) · Haciz İhbarnamesi (89/1, 89/2, 89/3) · Dava Dilekçesi Tebliği (Size Dava Açıldı) · Tensip Zaptı (Tensip Tutanağı) · Duruşma Günü Tebliği (Davetiye / Çağrı Kâğıdı) · Bilirkişi Raporu Tebliği · Gerekçeli Karar · İstinaf / Temyiz Dilekçesi Tebliği (Karşı Taraf Kanun Yoluna Gitti) · Uzlaşma (Uzlaştırma) Daveti ve Teklifi · Trafik Cezası Tutanağı ve İdari Yaptırım Kararı · Tüketici Hakem Heyeti Kararı