Ödeme Emri (Kambiyo Senedi: Çek, Bono, Senet)
Elinde çek, bono (senet) veya poliçe bulunan bir alacaklı takip başlatmış. Süreler çok kısa: itiraz 5 gün, ödeme 10 gün ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
Bu belge ne?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, alacaklının elinde çek, bono (halk arasında “senet”) veya poliçe bulunduğunda kullanılan hızlandırılmış bir icra takibidir (İİK m. 167). Belgenin başlığında “Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu ile Takipte Ödeme Emri – Örnek No: 10” yazar; senedin türü, tarihi, tutarı ve alacaklının bilgileri yer alır.
Bu ödeme emri normal (ilamsız) ödeme emrinden farklı ihtarlar içerir: borcu 10 gün içinde ödemeniz; senetteki imza size ait değilse 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle bildirmeniz; borca itirazınız varsa yine 5 gün içinde icra mahkemesine başvurmanız; ödemez ve itiraz etmezseniz 10 gün içinde mal beyanında bulunmanız (İİK m. 168).
Kambiyo senedi kanunen güçlü bir belge sayıldığı için itiraz, ilamsız takipten farklı olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; yalnızca satışı engeller (İİK m. 169). İcra mahkemesi, itirazı ciddi görürse takibin durdurulmasına karar verebilir (İİK m. 169/a, 170).
Sizin için ne anlama geliyor?
Süreler kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. İcra dairesine verilen itiraz dilekçesi sonuç doğurmaz; bu en sık yapılan hatadır.
İmzaya itiraz ederseniz mahkeme imza incelemesi yaptırır. İmzanın size ait olduğu anlaşılırsa takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezası ve yüzde yirmisinden az olmayan tazminat riski vardır (İİK m. 170/3). İmza gerçekten sizin değilse bu yolu kullanmaktan çekinmeyin; ama “belki” ile itiraz etmeyin.
Borca itirazda (borç ödendi, senet teminat için verildi, vade gelmedi gibi) iddianızı yalnızca belgeyle ispatlayabilirsiniz (İİK m. 169/a). Senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığını veya alacaklının takip hakkı olmadığını düşünüyorsanız bu bir şikâyet konusudur ve yine 5 gün içinde icra mahkemesine götürülür (İİK m. 170/a).
Zamanaşımına uğramış senet için de takip yapılabilir; zamanaşımı savunmasını 5 gün içinde ileri sürmeniz gerekir (bono ve çekte vadeden/ibrazdan itibaren 3 yıl, TTK m. 749, 814). Mahkeme bunu kendiliğinden dikkate almaz.
Hangi süre işliyor?
- HesaplaTebliğden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine borca veya imzaya itiraz.İİK m. 168/1-4, 168/1-5
- HesaplaTebliğden itibaren 10 gün içinde ödeme (veya mal beyanı).İİK m. 168/1-2, 168/1-6
- HesaplaSenedin kambiyo niteliği veya alacaklının yetkisi gibi konularda 5 gün içinde şikâyet.İİK m. 168/1-3, 170/a
Süreler tebliğ tarihinden işler; tebliğ günü sayılmaz, son gün tatile denk gelirse izleyen iş gününe uzar. Hesaplayıcı adli tatil ve e-tebligat kurallarını da uygular.
Şimdi ne yapmalı?
- 1
Tebliğ tarihini ve senedin fotokopisini inceleyin: imza, tutar, vade, lehtar ve cirolar doğru mu? Senet elinizdeyse ödeme yaptığınıza dair belgeleri toplayın.
- 2
İtiraz veya şikâyet için 5 gün içinde, takibin yapıldığı yerdeki **icra mahkemesine** dilekçe verin; dilekçede icra dosya numarasını yazın ve belgeleri ekleyin. Takibin durdurulmasını da açıkça talep edin.
- 3
Ödeyecekseniz 10 gün içinde icra dosyasına ödeyin; taksit görüşmesi yapılabilir. Ödemeden sonra senedin aslını dosyadan almayı unutmayın.
- 4
Bu takip türünde süreler ve ispat kuralları katı olduğu için mümkünse hemen bir avukata danışın; baroların adli yardım bürolarına başvurulabilir.
Sık yapılan hatalar
- İtirazı icra dairesine yapmak: kambiyo takibinde itiraz ve şikâyet icra mahkemesine yapılır.
- 5 günü 7 gün sanmak: normal ödeme emrindeki 7 günlük süre burada geçerli değildir.
- İmzayı reddetmeden borca itiraz edip sonra imzaya itiraz etmeye çalışmak: imzaya itiraz süresinde ve açıkça yapılmalıdır.
- Sözlü anlaşmalara güvenmek: kambiyo takibinde borca itirazlar yalnızca yazılı belgeyle ispatlanabilir.
Belgede geçen ifadeler
Bu tür belgelerde sık görülen başlık ve cümleler; elinizdeki belgeyle karşılaştırın.
Dayanak mevzuat
- 2004 s. İcra ve İflas Kanunu m. 167-170/b
- 6102 s. Türk Ticaret Kanunu m. 749, 814
Güncel metinler için mevzuat.gov.tr'ye bakın; parasal sınırlar her yıl değişir.
Sık sorulan sorular
Bu bir borca itiraz sebebidir ve 5 gün içinde icra mahkemesine yapılmalıdır. Senedin teminat amacıyla verildiğini yazılı bir belgeyle (sözleşme, protokol) ispatlamanız gerekir; senedin üzerindeki “teminat senedidir” kaydı tek başına yetmeyebilir. Ayrıca menfi tespit davası açılması da düşünülebilir.
Kambiyo takibinde itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; yalnızca haczedilen malın satışını engeller. Takibin durdurulmasına icra mahkemesi karar verir. Bu nedenle dilekçede takibin durdurulmasını açıkça istemek önemlidir.
Yapılabilir; zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz. Bono ve çekte üç yıllık zamanaşımı dolmuşsa bunu 5 gün içinde icra mahkemesine yapılacak itirazda ileri sürmeniz gerekir.
İlgili belgeler
Hukuki tavsiye değildir. Bu rehber kanun metinlerine dayanan genel bilgilendirmedir; süreler ve sonuçlar somut olaya, tebligatın usulüne ve mahkeme uygulamasına göre değişebilir. Belgeyi alır almaz bir avukata danışın; gelir durumunuz uygunsa baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
AwuCat bağımsız bir yazılımdır; T.C. Adalet Bakanlığı veya UYAP ile resmi bir bağlantısı yoktur. "UYAP" ilgili hak sahibinin tescilli markasıdır ve yalnızca dosya uyumluluğunu belirtmek için anılır.
Diğer belgeler: Tebligat ve Tebliğ Mazbatası (e-Tebligat dahil) · Ödeme Emri (İlamsız İcra Takibi) · İcra Emri (İlamlı İcra Takibi) · Haciz İhbarnamesi (89/1, 89/2, 89/3) · Dava Dilekçesi Tebliği (Size Dava Açıldı) · Tensip Zaptı (Tensip Tutanağı) · Duruşma Günü Tebliği (Davetiye / Çağrı Kâğıdı) · Bilirkişi Raporu Tebliği · Gerekçeli Karar · İstinaf / Temyiz Dilekçesi Tebliği (Karşı Taraf Kanun Yoluna Gitti) · İddianame ve Kovuşturmaya Çağrı · Uzlaşma (Uzlaştırma) Daveti ve Teklifi · Trafik Cezası Tutanağı ve İdari Yaptırım Kararı · Tüketici Hakem Heyeti Kararı